Dr Julia Możdżeń i dr Aleksandra Girsztowt-Biskup rozpoczęły badania proweniencyjne starodruków z UMK w Berlinie
W dniach 11-25 kwietnia oraz 1-8 maja 2026 r. dr Julia Możdżeń oraz dr Aleksandra Girsztowt-Biskup z Instytutu Historii UG rozpoczęły badania proweniencyjne zabytkowych starodruków z Biblioteki UMK w Toruniu, opracowywanych w ramach projektu Narodowego Centrum Nauki Opus 29 pt. "Historia i losy kolekcji berlińskiej. Opracowanie starodruków ze zbiorów zabezpieczonych z Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu", którego kierownikiem jest dr Julia Możdżeń. Badania miały na celu identyfikację właścicieli woluminów, które dawniej zasilały zbiory przedwojennej Preußische Staatsbibliothek zu Berlin.
Kwerendy prowadzono w Geheimes Staatsarchiv Preussischer Kultubesitz zu Berlin. Poza identyfikacją egzemplarzy należących dawniej do pruskich królów Fryderyka II Wielkiego (1740-1786) i Fryderyka Wilhelma IV (1840-1861) czy cesarza Wilhelma II (1888-1918), poszukiwania pozwoliły na identyfikację kilkudziesięciu znaków własnościowych (wpisów proweniencyjnych, exlibrisów i superexlibrisów) zapomnianych dziś bibliotek prywatnych należących do nowożytnych elit europejskich.
Są wśród nich także przedstawiciele pruskich uczonych, np. twórca kalendarzy z Królewca Albert Linemann (1605-1653), czy przedstawiciele rodu toruńsko-gdańskiego patrycjatu von Bodeck. Badania prowadzone były zwłaszcza w świetnie zachowanych aktach zakupów księgozbiorów prywatnych byłej Königliche Bibliothek zu Berlin (na zdjęciu).
Wśród najciekawszych znalezisk są bardzo wczesne exlibrisy herbowe rodu patrycjuszowskiego z Norymbergi - najstarszy z nich należał do rodu von Holzschuher z okresu 1510-1550 r. (na zdjęciu).
Kwerendy prowadzone w pierwszym tygodniu maja, miały natomiast na celu zebranie informacji zwłaszcza o austriackim rodzie Starhemberg, którego księgozbiór zamkowy stanowi znaczną część tzw. toruńskiej "Berlinki". W czasie badań zgromadziłyśmy m.in. dostępną w Berlinie korespondencję przedstawicieli tego rodu oraz zachowane katalogi biblioteczne z XVI w. Obok tego rozpoczęłyśmy badania innych, reprezentowanych w mniejszej liczbie, proweniencji, jak Ministerial-Bibliothek Uelzen czy wrocławskiej Bibliotheca Cranziana. A wiele innych czeka na swoją kolej!
